# Jak uzyskać decyzję o prawie do leczenia, gdy nie mam ubezpieczenia?

- Adres: https://tuwiesz.pl/baza-wiedzy/decyzja-prawo-leczenie-bez-ubezpieczenia/
- Rodzaj: poradnik
- Region: cała Polska
- Dział: Zasiłki i pomoc społeczna › Pomoc gminy i ośrodka pomocy społecznej
- Stan informacji na dzień: 21.10.2026
- Zweryfikowano: 22.10.2026
- Ostatnia zmiana: 22.10.2026
- Źródła:
  - [Ministerstwo Zdrowia — decyzja uprawniająca do bezpłatnych świadczeń opieki zdrowotnej](https://www.gov.pl/web/zdrowie/uzyskaj-decyzje-uprawniajaca-do-bezplatnych-swiadczen-opieki-zdrowotnej1)
  - [Dziennik Ustaw — ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej, tekst jednolity, art. 2 i 54](https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2025/1461/text.pdf)
  - [Dziennik Ustaw — rozporządzenie o zweryfikowanych kryteriach dochodowych od 1 stycznia 2025 r.](https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2024/1044/text.pdf)
  - [Dziennik Ustaw — ustawa o pomocy społecznej, tekst jednolity, art. 8, 12 i 107](https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2026/639/text.pdf)
  - [Narodowy Fundusz Zdrowia — decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) i przekazanie jej do NFZ](https://www.nfz.gov.pl/aktualnosci/aktualnosci-centrali/decyzja-wojta-burmistrza-prezydenta-potwierdzajaca-prawo-do-swiadczen-opieki-zdrowotnej,8733.html)
  - [Narodowy Fundusz Zdrowia — uprawnienia do świadczeń i dokumenty je potwierdzające](https://www.nfz.gov.pl/dla-pacjenta/ubezpieczenia-w-nfz/)
  - [Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Szczecinku — przykład dokumentów i sposobów złożenia wniosku](https://samorzad.gov.pl/web/mops-szczecinek/potwierdzanie-prawa-do-swiadczen-opieki-zdrowotnej-finansowanych-ze-srodkow-publicznych)
- Cytowanie: „Jak uzyskać decyzję o prawie do leczenia, gdy nie mam ubezpieczenia?”, TuWiesz.pl, stan informacji na dzień 21.10.2026, https://tuwiesz.pl/baza-wiedzy/decyzja-prawo-leczenie-bez-ubezpieczenia/

---

Jeśli mieszkasz w Polsce, nie masz ubezpieczenia zdrowotnego i masz niskie dochody, możesz złożyć w ośrodku pomocy społecznej (OPS) albo w urzędzie gminy wniosek o **decyzję wójta, burmistrza lub prezydenta miasta potwierdzającą prawo do świadczeń opieki zdrowotnej**. Przed jej wydaniem pracownik socjalny przeprowadza wywiad i sprawdza dochód oraz sytuację majątkową. Pozytywna decyzja daje prawo do leczenia w ramach NFZ przez 90 dni od dnia złożenia wniosku. **Nie przysługuje każdemu nieubezpieczonemu** – trzeba spełnić warunki ustawowe.

## Czym jest ta decyzja?

Decyzja gminy to dokument potwierdzający prawo do świadczeń osoby, która nie jest ubezpieczona, ale spełnia warunki z ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Świadczenia przysługują wtedy na zasadach i w zakresie określonych dla ubezpieczonych.

To nie jest zgłoszenie do ubezpieczenia ani umowa z NFZ. Decyzja nie zastępuje też wyjaśniania błędnych danych w systemie. Jeśli masz ubezpieczenie, ale system go nie pokazuje, zobacz poradnik [co zrobić, gdy eWUŚ nie potwierdza prawa do leczenia](/baza-wiedzy/czerwony-ewus-po-powrocie/). Sam czerwony wynik w eWUŚ nie oznacza, że dostaniesz decyzję gminy.

## Kto może ją uzyskać?

Decyzję może otrzymać osoba, która spełnia jednocześnie wszystkie warunki:

- **mieszka w Polsce**;
- ma **obywatelstwo polskie** albo jako cudzoziemiec ma w Polsce status uchodźcy, ochronę uzupełniającą lub zezwolenie na pobyt czasowy w celu połączenia z rodziną, udzielone w związku z nadaniem statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej;
- **nie jest ubezpieczona** – nie podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, nie jest członkiem rodziny osoby ubezpieczonej i nie zawarła umowy o dobrowolne ubezpieczenie;
- **spełnia kryterium dochodowe** z ustawy o pomocy społecznej;
- pracownik socjalny **nie stwierdził w wywiadzie środowiskowym dysproporcji między udokumentowanym dochodem a sytuacją majątkową**.

Ostatni warunek odnosi się do sytuacji opisanej w ustawie o pomocy społecznej: dochód jest niski, ale majątek wskazuje, że możesz przezwyciężyć trudną sytuację, korzystając z własnych zasobów. Ustawa wymienia jako przykład znaczne zasoby finansowe, wartościowe przedmioty majątkowe i nieruchomości. Przy tej decyzji brak takiej dysproporcji jest warunkiem ustawowym: decyzję wydaje się dopiero wtedy, gdy wywiad środowiskowy potwierdzi, że jej nie ma. Jeśli pracownik socjalny stwierdzi dysproporcję, decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń się nie wydaje.

Jeśli przysługuje ci ubezpieczenie z innego tytułu, zacznij od niego. Przy małżonku lub innym członku rodziny pracującej osoby sprawdź [zgłoszenie małżonka do ubezpieczenia](/baza-wiedzy/zgloszenie-malzonka-do-ubezpieczenia/). Jeśli wracasz z zagranicy i nie pracujesz, porównaj możliwości w poradniku [NFZ po powrocie bez pracy](/baza-wiedzy/nfz-po-powrocie-bez-pracy/).

## Jakie jest kryterium dochodowe?

Od 1 stycznia 2025 r. kryterium dochodowe w pomocy społecznej wynosi miesięcznie:

| Sytuacja | Dochód nie może przekroczyć |
|---|---|
| Osoba samotnie gospodarująca | 1010 zł |
| Osoba w rodzinie | 823 zł na osobę |

Kwoty wynikają z rozporządzenia Rady Ministrów z 12 lipca 2024 r. o zweryfikowanych kryteriach dochodowych. Taki sam próg podaje Ministerstwo Zdrowia na stronie o tej decyzji.

Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów **z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku**, bez względu na ich źródło. Jeśli dochód został utracony, liczy się miesiąc, w którym składasz wniosek. Od przychodów odejmuje się między innymi podatek dochodowy, koszty uzyskania przychodu, składki na ubezpieczenia oraz alimenty płacone na rzecz innych osób.

**Przykład:** w trzyosobowej rodzinie dochód na osobę nie może przekroczyć 823 zł. Łączny miesięczny dochód tej rodziny nie może więc przekroczyć 2469 zł (3 × 823 zł). Dochód twojej rodziny ustala ośrodek w trakcie postępowania.

## Gdzie złożyć wniosek?

Wniosek składasz w **ośrodku pomocy społecznej albo w urzędzie miasta lub gminy**:

- według miejsca zamieszkania;
- według miejsca pobytu, jeśli jesteś osobą bezdomną.

Decyzję wydaje wójt, burmistrz albo prezydent miasta. Może on upoważnić kierownika OPS, a tam, gdzie działa centrum usług społecznych – jego dyrektora, do prowadzenia tych spraw i wydawania decyzji w jego imieniu. Dlatego decyzję może podpisać kierownik ośrodka.

Wniosek można złożyć **na piśmie albo ustnie do protokołu**. Nie ma jednego obowiązującego wzoru. Niektóre gminy publikują własny wzór w Biuletynie Informacji Publicznej. Sprawa jest bezpłatna.

Sposób złożenia pisma sprawdź w swoim ośrodku. Na przykład MOPS w Szczecinku przyjmuje wniosek osobiście, pocztą oraz elektronicznie przez ePUAP lub skrzynkę do e-Doręczeń, z podpisem elektronicznym albo profilem zaufanym. Przy wysyłce pocztą ten ośrodek liczy datę doręczenia pisma.

## Co przygotować?

Ministerstwo Zdrowia wymienia:

- dokumenty potwierdzające, że **mieszkasz w Polsce**;
- dokument potwierdzający **obywatelstwo polskie**, na przykład ważny dowód osobisty lub paszport;
- jeśli jesteś cudzoziemcem – decyzję o nadaniu statusu uchodźcy, o udzieleniu ochrony uzupełniającej albo decyzję wojewody o zezwoleniu na pobyt czasowy w celu połączenia z rodziną;
- **numer PESEL**;
- dokumenty o **sytuacji finansowej** twojej lub twojej rodziny, których wymaga ośrodek albo urząd.

Lista dokumentów finansowych zależy od ośrodka. MOPS w Szczecinku prosi na przykład o dokument tożsamości ze zdjęciem do wglądu, zaświadczenia lub oświadczenia o dochodach i decyzje o pobieranych świadczeniach. Wymienia też dokumenty o sytuacji zdrowotnej, zawodowej lub mieszkaniowej, takie jak orzeczenie o niepełnosprawności, decyzja urzędu pracy o statusie bezrobotnego czy udokumentowane wydatki na leki. O kolejnych dokumentach informuje pracownik socjalny po wywiadzie.

## Jak przebiega sprawa?

1. **Złożenie wniosku.** Zachowaj potwierdzenie z datą złożenia – od tego dnia liczy się prawo do świadczeń.
2. **Rodzinny wywiad środowiskowy.** Pracownik socjalny ustala twoją sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową. Według Ministerstwa Zdrowia wywiad powinien się odbyć najpóźniej w ciągu **14 dni roboczych** od złożenia wniosku, a w pilnej sytuacji – w ciągu **2 dni roboczych**. Gdy wywiadu nie da się przeprowadzić, pracownik socjalny prowadzi postępowanie wyjaśniające.
3. **Decyzja.** Według Ministerstwa Zdrowia powinieneś ją otrzymać najpóźniej **w ciągu miesiąca** od złożenia wniosku, a w sprawie szczególnie skomplikowanej – **w ciągu 2 miesięcy**. Decyzję pozytywną albo odmowną dostajesz na piśmie.

Wywiad i oświadczenie majątkowe są częścią postępowania. MOPS w Szczecinku uprzedza, że odmowa wywiadu lub złożenia oświadczenia majątkowego oznacza pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia albo odmowę.

## Od kiedy i jak długo działa decyzja?

Prawo do świadczeń przysługuje przez **90 dni od dnia wskazanego w decyzji**:

| Jak wszczęto sprawę | Początek 90 dni |
|---|---|
| Twój wniosek | Dzień złożenia wniosku |
| Wniosek placówki po pomocy w stanie nagłym | Dzień udzielenia świadczenia |
| Postępowanie wszczęte przez gminę z urzędu | Dzień określony w decyzji |

Dowodem prawa jest otrzymana decyzja – zabieraj ją do przychodni lub szpitala. Jeśli leczenie trwa dłużej, może zostać wydana kolejna decyzja – zapytaj w ośrodku, jak o nią wystąpić.

Prawo kończy się wcześniej, gdy w ciągu tych 90 dni zostaniesz objęty ubezpieczeniem zdrowotnym. Musisz **niezwłocznie poinformować** gminę lub ośrodek o objęciu ubezpieczeniem oraz o każdej zmianie sytuacji dochodowej lub majątkowej. W takich przypadkach gmina stwierdza wygaśnięcie decyzji.

Po wydaniu decyzji gmina ma **7 dni od dnia jej wydania** na przekazanie kopii do NFZ. Wysyła ją do oddziału wojewódzkiego właściwego dla twojego miejsca zamieszkania. NFZ wpisuje wtedy uprawnienie do Centralnego Wykazu Ubezpieczonych i eWUŚ pokazuje je na zielono. To obowiązek gminy, nie twój. Do czasu wpisu pokazuj w placówce samą decyzję.

## Co, jeśli pomoc była potrzebna nagle?

W stanie nagłym możesz otrzymać świadczenie także bez decyzji. Wtedy wniosek o decyzję składa **placówka, która udzieliła świadczenia**, niezwłocznie po jego udzieleniu. Prawo do świadczeń liczy się wówczas od dnia udzielenia pomocy, również przez 90 dni.

Przygotuj się na kontakt z pracownikiem socjalnym. Wywiad i sprawdzenie dochodu są wymagane także w tym trybie. Gmina może ponadto wszcząć postępowanie z urzędu albo na wniosek NFZ.

Opisanych zasad nie stosuje się do medycznych czynności ratunkowych udzielanych poza szpitalem przez jednostki systemu Państwowego Ratownictwa Medycznego.

## Co zrobić po odmowie?

Od decyzji odmownej możesz się odwołać **w ciągu 14 dni od jej otrzymania**. Odwołanie kierujesz do samorządowego kolegium odwoławczego, ale składasz je w urzędzie gminy albo w ośrodku, który wydał decyzję. Sprawdź też pouczenie zamieszczone w decyzji.

W odwołaniu opisz, z czym się nie zgadzasz, na przykład z wyliczeniem dochodu. Dołącz dokumenty, których wcześniej nie było w sprawie.

## Jakie inne wsparcie z OPS warto znać?

Decyzja potwierdza tylko prawo do leczenia w ramach NFZ. Pomoc pieniężną z ośrodka przyznaje się w odrębnych sprawach. Jeśli potrzebujesz pieniędzy na konkretny wydatek, sprawdź [jak złożyć wniosek o zasiłek celowy w OPS](/baza-wiedzy/zasilek-celowy-ops-wniosek/).