Jak uzyskać transport sanitarny na wizytę i ustalić, który lekarz ma go zlecić?

Bezpłatny lub częściowo refundowany transport sanitarny na wizytę dostaniesz tylko na podstawie zlecenia lekarza ubezpieczenia zdrowotnego albo felczera. O tym, czy przewóz jest zasadny, decydują wskazania medyczne, które ocenia lekarz. Za przewóz odpowiada placówka, która prowadzi dany etap leczenia: lekarz rodzinny (POZ) zleca transport na pierwszorazową wizytę w poradni specjalistycznej, przy kolejnych wizytach w danej poradni według Rzecznika Praw Pacjenta poradnia specjalistyczna jest zobowiązana zapewnić transport sanitarny, jeżeli nadal utrzymują się wskazania do korzystania z niego, a szpital odpowiada za przewóz do innego szpitala lub do domu po wypisie. Poradnik jest dla pacjentów w Polsce, którzy ze względu na stan zdrowia nie mogą samodzielnie dojechać na leczenie, i dla ich bliskich.

Czym jest transport sanitarny?

Transport sanitarny to przewóz pacjenta do placówki leczniczej, na przykład szpitala lub przychodni, albo z placówki do domu, gdy pacjent nie może samodzielnie się poruszać. Według Rzecznika Praw Pacjenta odbywa się karetką, w której pacjent ma opiekę personelu medycznego.

NFZ odróżnia go od transportu medycznego: ten dotyczy przewozu między szpitalami pacjentów w ciężkim stanie, wymagających nadzoru w czasie jazdy, i zleca go lekarz szpitala, w którym pacjent przebywa.

Transport sanitarny nie zastępuje pogotowia. Nie wzywaj zespołu ratownictwa medycznego, gdy potrzebujesz wyłącznie przewozu na wizytę. Zespoły ratownictwa medycznego służą ratowaniu życia i zdrowia; ten poradnik nie obejmuje stanów nagłych.

Kiedy przejazd jest bezpłatny, a kiedy płatny?

Zasady wynikają z art. 41 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Każdy wariant wymaga zlecenia lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub felczera.

Częściowa odpłatność oznacza, że 40% kosztu przejazdu finansuje się ze środków publicznych, a resztę płaci pacjent. Rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu POZ przewiduje to przy 16 grupach chorób, między innymi nowotworowych, oczu, psychicznych, układu krążenia, nerwowego, oddechowego, ruchu oraz przy urazach i zatruciach. Warunek: ze zlecenia lekarza wynika, że możesz poruszać się samodzielnie bez stałej pomocy innej osoby, ale w transporcie publicznym potrzebujesz pomocy innej osoby albo środka transportu publicznego dostosowanego do potrzeb osób niepełnosprawnych.

W innych przypadkach, jak podaje pacjent.gov.pl, pełny koszt przejazdu pokrywasz sam. Przepisy nie podają stawki za przewóz, dlatego o koszt zapytaj placówkę, która organizuje transport.

Który lekarz wystawia zlecenie?

Wybór zleceniodawcy zależy od etapu leczenia. NFZ i Rzecznik Praw Pacjenta opisują podział tak:

Lekarz rodzinny (POZ)

Lekarz POZ wystawia zlecenie, gdy potrzebujesz przewozu z miejsca zamieszkania lub pobytu:

• na leczenie w szpitalu (w trybie stacjonarnym) albo w trybie dziennym;
• na pierwszorazową wizytę w poradni specjalistycznej albo na leczenie stomatologiczne i z powrotem;
• na zabiegi i procedury wynikające z leczenia prowadzonego przez lekarza POZ, do którego złożyłeś deklarację, i z powrotem;
• do zakładu długoterminowej opieki zdrowotnej.

Jeśli nie masz jeszcze lekarza rodzinnego, zobacz poradnik Jak wybrać lekarza rodzinnego i złożyć deklarację POZ przez IKP?.

Poradnia specjalistyczna

Według Rzecznika Praw Pacjenta poradnia specjalistyczna jest zobowiązana do zapewnienia transportu sanitarnego w przypadku kolejnych wizyt w danej poradni, jeżeli nadal utrzymują się wskazania do korzystania z niego. W sprawie przewozu na kolejne wizyty zwracaj się wtedy do poradni. Lekarz specjalista wystawia też zlecenie, gdy trzeba kontynuować leczenie w innej placówce specjalistycznej.

Szpital

Szpital odpowiada za transport sanitarny, gdy:

• trzeba cię przewieźć do innego szpitala;
• wracasz do domu po wypisie ze szpitala, także ze szpitalnego oddziału ratunkowego, a dysfunkcja narządu ruchu nie pozwala ci samodzielnie się poruszać.

Jak zorganizować przewóz po otrzymaniu zlecenia?

1. Poproś lekarza o ocenę, czy przewóz jest wskazany. O zasadności decyduje lekarz na podstawie wskazań medycznych.
2. Ustal, kto realizuje przewóz. Według NFZ po wystawieniu zlecenia organizacją transportu zajmuje się właściwa placówka medyczna. Placówki z umową z NFZ zapewniają transport sanitarny w przypadkach określonych w przepisach, ale przychodnie POZ mają ten obowiązek tylko wtedy, gdy zawarły odrębną umowę na transport. Zapytaj w przychodni, kto wykona przewóz na podstawie zlecenia.
3. Zgłoś zlecenie z wyprzedzeniem, jeśli dojeżdżasz na leczenie regularnie. NFZ nie podaje konkretnego terminu; otrzymasz informację o dacie i godzinie transportu.
4. Bądź gotowy pod wskazanym adresem w ustalonym dniu. Przy przejeździe częściowo płatnym ustal wcześniej, ile zapłacisz.

Transport „daleki” do poradni ponad 120 km

Osobną zasadą jest tak zwany transport sanitarny „daleki” w POZ. Według pacjent.gov.pl możesz z niego skorzystać, gdy z przyczyn medycznych musisz korzystać ze świadczeń konkretnej poradni specjalistycznej albo wysokospecjalistycznych świadczeń ambulatoryjnych w poradni oddalonej od miejsca zamieszkania o ponad 120 km „tam i z powrotem”, a stan zdrowia nie pozwala ci na samodzielny dojazd.

Przy transporcie „dalekim” potrzebny jest wniosek do NFZ:

1. Wniosek składasz ty, twoja rodzina albo opiekun prawny do dyrektora oddziału wojewódzkiego NFZ, do którego należysz.
2. Do wniosku dołączasz zaświadczenie z poradni specjalistycznej, która ma wykonać świadczenie.
3. Dyrektor oddziału po rozpatrzeniu wniosku wydaje decyzję na piśmie.

Sposób złożenia wniosku i czas jego rozpatrzenia potwierdź w swoim oddziale wojewódzkim NFZ. Zwykły przewóz na wizytę, opisany wyżej, nie wymaga wniosku do NFZ, tylko zlecenia lekarza.

Co zrobić, gdy odmówiono ci transportu?

Jeśli spełniasz warunki, a placówka odmówiła przewozu, NFZ wskazuje dwie drogi:

• skontaktuj się z lekarzem, który wystawił zlecenie, aby wyjaśnić sytuację;
• złóż skargę do oddziału wojewódzkiego NFZ, jeśli uważasz, że odmowa była nieuzasadniona.

Poradnik opiera się na ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, rozporządzeniach Ministra Zdrowia oraz stronach NFZ, pacjent.gov.pl i Rzecznika Praw Pacjenta.