Jak wystąpić o uzupełniający urlop macierzyński po hospitalizacji noworodka?

Jeżeli twoje dziecko urodziło się przedwcześnie albo po porodzie musiało zostać w szpitalu, jako pracownica albo pracownik – ojciec wychowujący dziecko możesz mieć prawo do uzupełniającego urlopu macierzyńskiego. Wykorzystujesz go bezpośrednio po urlopie macierzyńskim, na wniosek złożony pracodawcy nie później niż 21 dni przed zakończeniem urlopu macierzyńskiego. Do wniosku dołączasz zaświadczenie ze szpitala, w którym przebywało dziecko, oraz oświadczenie dotyczące drugiego rodzica. Za ten okres przysługuje zasiłek macierzyński w wysokości 100% podstawy wymiaru zasiłku.

Czym jest uzupełniający urlop macierzyński?

To osobne uprawnienie z art. 180² Kodeksu pracy, obowiązujące od 19 marca 2025 r. Wydłuża okres opieki nad dzieckiem o tyle tygodni, ile trwał jego pobyt w szpitalu w okresie wskazanym w przepisach. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wyjaśnia, że rekompensuje ono rodzicom brak możliwości przerwania urlopu macierzyńskiego przed upływem 8 tygodni po porodzie.

Z urlopu korzysta jeden z rodziców: pracownica albo pracownik – ojciec wychowujący dziecko. ZUS wskazuje, że zasiłku za ten okres nie można dzielić między matkę i ojca.

Uwaga: nie myl tego urlopu z odłożeniem części urlopu macierzyńskiego. Według art. 181 Kodeksu pracy pracownica, która po porodzie wykorzystała 8 tygodni urlopu macierzyńskiego, a dziecko wymaga opieki szpitalnej, może pozostałą część urlopu macierzyńskiego wykorzystać później, po wyjściu dziecka ze szpitala. Uzupełniający urlop macierzyński to dodatkowe tygodnie po zakończeniu całego urlopu macierzyńskiego.

Ile tygodni urlopu przysługuje?

Za każdy tydzień pobytu dziecka w szpitalu przysługuje tydzień uzupełniającego urlopu macierzyńskiego. Liczy się jednak tylko pobyt w okresie, który zależy od tygodnia ciąży i masy urodzeniowej:

Przy dziecku urodzonym po ukończeniu 37. tygodnia ciąży obowiązuje dodatkowy warunek: pobyt w szpitalu po porodzie musi trwać co najmniej 2 kolejne dni, a pierwszy z tych dni musi przypadać między 5. a 28. dniem po porodzie.

Pozostałe zasady liczenia:

• okresy pobytu w szpitalu w danym przedziale (do upływu 8. albo 15. tygodnia po porodzie) sumuje się;
• niepełny tydzień zaokrągla się w górę do pełnego tygodnia;
• przy porodzie mnogim uwzględnia się masę urodzeniową dziecka o najniższej masie i pobyt w szpitalu dziecka hospitalizowanego najdłużej.

W przykładzie opisanym przez ZUS dziecko urodziło się w 35. tygodniu ciąży, ważyło 2800 g i przebywało w szpitalu 3 tygodnie. Okres odpowiadający uzupełniającemu urlopowi macierzyńskiemu wynosił w tej sytuacji 3 tygodnie.

Jak wystąpić o urlop krok po kroku?

1. Ustal koniec urlopu macierzyńskiego i termin wniosku

Sprawdź z kadrami ostatni dzień twojego urlopu macierzyńskiego. Wniosek o uzupełniający urlop macierzyński musisz złożyć w terminie nie krótszym niż 21 dni przed zakończeniem korzystania z urlopu macierzyńskiego. Policz te 21 dni wstecz od ostatniego dnia urlopu macierzyńskiego i zapisz datę, do której wniosek musi trafić do pracodawcy.

Urlop jest udzielany jednorazowo, więc nie podzielisz go na części. Pracodawca ma obowiązek uwzględnić wniosek.

2. Poproś szpital o zaświadczenie

Zaświadczenie wydaje szpital, w którym przebywało dziecko. Zgodnie z Kodeksem pracy musi ono zawierać:

• okres pobytu dziecka w szpitalu;
• informację, czy dziecko urodziło się przed ukończeniem 28. tygodnia ciąży lub z masą nie większą niż 1000 g, po ukończeniu 28. i przed ukończeniem 37. tygodnia ciąży z masą większą niż 1000 g, czy po ukończeniu 37. tygodnia ciąży.

Poproś o zaświadczenie odpowiednio wcześnie, bo bez niego nie złożysz kompletnego wniosku w terminie. Przed złożeniem sprawdź, czy daty pobytu i kategoria urodzenia są wpisane wyraźnie.

3. Przygotuj wniosek do pracodawcy

Wniosek składasz w postaci papierowej lub elektronicznej. Rozporządzenie w sprawie wniosków dotyczących uprawnień pracowników związanych z rodzicielstwem określa, co ma w nim być; nie zawiera wzoru formularza. Wniosek powinien zawierać:

• imię i nazwisko pracownicy albo pracownika – ojca wychowującego dziecko;
• termin zakończenia urlopu macierzyńskiego;
• okres, na który ma być udzielony uzupełniający urlop macierzyński.

Do wniosku dołącz:

• zaświadczenie ze szpitala opisane wyżej;
• oświadczenie o tym, że drugi z rodziców dziecka nie zamierza korzystać z uzupełniającego urlopu macierzyńskiego ani z zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający temu urlopowi.

Zachowaj kopię wniosku i potwierdzenie daty jego złożenia.

4. Zadbaj o wypłatę zasiłku

Zasiłek macierzyński za okres uzupełniającego urlopu macierzyńskiego wynosi 100% podstawy wymiaru zasiłku. ZUS wskazuje, że matce przysługuje on, jeżeli urodziła dziecko w okresie ubezpieczenia chorobowego lub urlopu wychowawczego. Podstawą jest wniosek o zasiłek macierzyński (ZUS ZAM) wraz z wymaganymi dokumentami. Według ZUS wniosek o zasiłek za ten okres trzeba złożyć przed zakończeniem urlopu macierzyńskiego.

Ustal z kadrami, kto wypłaca ci zasiłek: pracodawca czy ZUS. Od tego zależy, komu przekazujesz dokumenty. Więcej o wniosku ZAM i roli kadr przeczytasz w poradniku Jak przygotować wniosek o zasiłek macierzyński i wybrać wariant wypłaty?.

Od 24 października 2026 r. dokumenty do zasiłku za ten okres określa nowe rozporządzenie w sprawie dokumentów niezbędnych do przyznania i wypłaty zasiłków. Jeżeli zasiłek za okres urlopu macierzyńskiego pobierała ta sama osoba, która teraz wnioskuje, potrzebne są:

• oświadczenie, że drugi z rodziców nie zamierza korzystać z zasiłku macierzyńskiego za okres uzupełniającego urlopu macierzyńskiego;
• zaświadczenie pracodawcy o okresie udzielonego uzupełniającego urlopu macierzyńskiego – gdy zasiłek wypłaca ZUS;
• zaświadczenie ze szpitala.

Ten sam zestaw dokumentów wymieniało dotychczasowe rozporządzenie, obowiązujące do 23 października 2026 r. Dopuszczało ono wprost także kopię zaświadczenia szpitala potwierdzoną za zgodność z oryginałem przez ubezpieczonego, płatnika składek albo ZUS. Nowy przepis wymienia samo zaświadczenie szpitala, więc jeśli chcesz złożyć kopię, zapytaj płatnika zasiłku, czy ją przyjmie.

5. Gdy z urlopu korzysta ojciec po urlopie macierzyńskim matki

Jeżeli zasiłek za okres urlopu macierzyńskiego pobierał drugi z rodziców, do zasiłku za okres uzupełniającego urlopu macierzyńskiego potrzebne są dokumenty wymienione wyżej oraz:

• zaświadczenie płatnika zasiłku o okresie, za który zasiłek macierzyński wypłacono drugiemu z rodziców, z jego imieniem, nazwiskiem i numerem PESEL (albo serią i numerem dowodu osobistego lub paszportu, gdy nie nadano PESEL);
• odpis skrócony aktu urodzenia dziecka lub zagraniczny dokument potwierdzający urodzenie.

Od 24 października 2026 r., gdy płatnikiem zasiłku jest ZUS, odpisu skróconego aktu urodzenia co do zasady nie przedstawiasz. Przekazujesz dane potrzebne do jego pobrania z rejestru stanu cywilnego: imię i nazwisko dziecka, jego PESEL (o ile został nadany), datę i miejsce urodzenia oraz swoje imię, nazwisko i PESEL. Jeżeli ZUS nie zdoła pobrać odpisu, wezwie cię do jego przedstawienia w terminie nie krótszym niż 14 dni od otrzymania wezwania. Do 23 października 2026 r. przepisy wymagały odpisu albo jego kopii potwierdzonej za zgodność z oryginałem.

Kto przyjmuje który dokument?

Strona ministerstwa i rozporządzenie o wnioskach pracowniczych wymieniają oświadczenie o drugim rodzicu jako załącznik do wniosku urlopowego składanego pracodawcy. Rozporządzenie o dokumentach do zasiłków wymienia odrębnie oświadczenie dotyczące samego zasiłku. Dlatego przygotuj oświadczenie dla pracodawcy, a o formę oświadczenia do zasiłku zapytaj płatnika zasiłku.

Przesuń termin urlopu rodzicielskiego

Uzupełniający urlop macierzyński przypada bezpośrednio po urlopie macierzyńskim, więc urlop rodzicielski zaczyna się później. Jeżeli po porodzie złożono już wniosek o zasiłek za okres macierzyński i rodzicielski, ZUS wskazuje, że trzeba zaktualizować okres, w którym planowane jest korzystanie z urlopu rodzicielskiego. Można to zrobić wnioskiem ZUS ZAM albo ZUS ZUR.

W przykładzie ZUS zasiłek za okres rodzicielski miał przysługiwać od 7 sierpnia 2025 r. Po dodaniu 3 tygodni uzupełniającego urlopu macierzyńskiego (od 7 do 27 sierpnia 2025 r.) okres rodzicielski przesunął się na czas od 28 sierpnia 2025 r.

Wniosek o urlop rodzicielski składa się pracodawcy co najmniej 21 dni przed rozpoczęciem tego urlopu. Jeżeli ten wniosek został złożony wcześniej, uzgodnij z kadrami nowe daty tak, aby urlop rodzicielski zaczynał się po zakończeniu uzupełniającego urlopu macierzyńskiego.

Czy wniosek chroni przed zwolnieniem?

Od dnia złożenia wniosku o uzupełniający urlop macierzyński do dnia zakończenia tego urlopu pracodawca nie może przygotowywać wypowiedzenia ani wypowiedzieć lub rozwiązać umowy o pracę. Wyjątkiem jest rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z twojej winy, za zgodą reprezentującej cię zakładowej organizacji związkowej, a wypowiedzenie jest możliwe tylko przy upadłości lub likwidacji pracodawcy. Jeżeli złożysz wniosek wcześniej niż 21 dni przed końcem urlopu macierzyńskiego, ochrona zaczyna się 21 dni przed rozpoczęciem uzupełniającego urlopu macierzyńskiego.

Gdy nie jesteś pracownikiem

Uzupełniający urlop macierzyński z Kodeksu pracy dotyczy pracowników. Zasiłek za okres odpowiadający temu urlopowi mogą jednak otrzymać także inne osoby objęte ubezpieczeniem chorobowym, na przykład prowadzące działalność gospodarczą. Taka osoba składa płatnikowi zasiłku wniosek przed zakończeniem pobierania zasiłku za okres urlopu macierzyńskiego i podaje w nim termin zakończenia tego zasiłku. Dołącza także oświadczenie, że drugi z rodziców nie zamierza korzystać z tego zasiłku, oraz zaświadczenie ze szpitala.