Jak zgłosić podejrzany SMS, e-mail lub stronę do CERT Polska?

Podejrzany SMS przekaż na 8080, a e-mail lub stronę internetową zgłoś przez formularz CERT Polska. To ścieżka dla osób korzystających z telefonu lub internetu w Polsce, także wtedy, gdy próba oszustwa nie doprowadziła do utraty pieniędzy. CERT Polska, czyli Zespół Reagowania na Incydenty Bezpieczeństwa Komputerowego, analizuje takie zgłoszenia i pomaga ograniczać zagrożenia.

Kiedy warto przekazać wiadomość do analizy?

Zgłoś wiadomość, gdy jej nadawca może podszywać się pod bank, urząd, firmę kurierską, sklep albo znajomą osobę, aby zdobyć dane lub pieniądze. Takie wyłudzenie nazywa się phishingiem. Wiadomość może kierować do fałszywego logowania, żądać dopłaty albo nakłaniać do przekazania kodu czy zainstalowania programu.

Nie potrzebujesz pewności, że wiadomość jest oszustwem. Właśnie podejrzane SMS-y, e-maile i strony można przekazać do sprawdzenia. Poprawna polszczyzna, znajome logo czy oczekiwanie na prawdziwą przesyłkę nie rozstrzygają o autentyczności kontaktu.

Gdy chcesz ustalić, czy firma rzeczywiście czegoś od ciebie potrzebuje, skontaktuj się z nią znanym wcześniej kanałem. Podejrzanej prośby nie weryfikuj przez numer lub odnośnik wskazany w tej samej wiadomości.

Co zachować przed zgłoszeniem?

Zachowaj niezmienioną korespondencję. Oryginał może przydać się zarówno analitykom CERT, jak i Policji, jeżeli sprawa dotyczy przestępstwa. Przygotuj to, co już masz:

• pełną treść SMS-a albo oryginalną wiadomość e-mail;
• cały adres podejrzanej strony, razem z częścią po nazwie domeny;
• krótki opis okoliczności: skąd pochodzi wiadomość lub link i co wzbudza wątpliwości;
• informację, czy doszło do podania danych, wykonania płatności albo innego działania pod wpływem wiadomości.

Nie otwieraj podejrzanego linku tylko po to, aby zebrać materiał do zgłoszenia. Jeśli adres jest widoczny w wiadomości, zachowaj go wraz z jej treścią. Nie uruchamiaj podejrzanych załączników. Dodatkowy opis sporządź oddzielnie, aby nie zmieniać wiadomości przekazywanej jako dowód.

Założenia przykładu: e-mail prosi o potwierdzenie hasła, ale nie doszło do otwarcia linku ani przekazania danych. Opis może brzmieć: „Wiadomość podszywa się pod mojego dostawcę poczty i żąda potwierdzenia hasła. Nie otwierano odnośnika ani załączników. Dołączam oryginalny e-mail”. W swoim zgłoszeniu podaj wyłącznie rzeczywiste okoliczności. Taki opis uzupełnia oryginał wiadomości.

Jak przesłać podejrzany SMS na 8080?

1. W aplikacji do SMS-ów wybierz otrzymaną wiadomość.
2. Użyj funkcji przekazania lub udostępnienia wiadomości; jej nazwa zależy od telefonu.
3. Jako odbiorcę wpisz 8080.
4. Przed wysłaniem sprawdź, czy przekazujesz całą, niezmienioną treść.

Jeśli aplikacja nie oferuje przekazania wiadomości, skopiuj całą jej treść do nowego SMS-a i wyślij na ten sam numer. Nie usuwaj odnośnika, nie poprawiaj błędów i nie dopisuj własnego komentarza ani numeru nadawcy.

Można przekazywać również podejrzane SMS-y bez linku. Nie wysyłaj zrzutu ekranu jako MMS-a: ta forma zgłoszenia nie jest przyjmowana. Numer 8080 służy do odbierania SMS-ów, a nie do rozmów telefonicznych. Zgodnie z instrukcją CERT zgłoszenia samych wiadomości SMS nie są obecnie przyjmowane przez formularz internetowy.

Przykład: jeżeli dostajesz SMS o rzekomej dopłacie do paczki, przekaż wiadomość w całości. Nie dopisuj do niej pytania, czy dopłata jest prawdziwa, i nie przechodź do płatności, aby to sprawdzić.

Jak zgłosić podejrzany e-mail?

Wiadomość możesz przesłać na cert@cert.pl albo dołączyć w formularzu, wybierając kategorię dotyczącą podejrzanej wiadomości e-mail.

Najlepiej zapisz cały e-mail jako plik EML lub MSG i dołącz go do zgłoszenia. Taki zapis obejmuje treść, załączniki oraz informacje techniczne o wiadomości, pomocne przy ustalaniu jej pochodzenia. Zwykłe przekazanie dalej może zgubić część tych danych. Sam zrzut ekranu przeważnie nie wystarcza do analizy.

CERT udostępnia instrukcje zapisania wiadomości dla różnych poczt i programów. Wybierz instrukcję odpowiadającą używanej usłudze.

Na przykład w Gmailu, według instrukcji CERT, przy wyświetlonej wiadomości wybiera się menu z trzema kropkami, a następnie opcję pobrania wiadomości. Powstaje plik EML, który można dołączyć do zgłoszenia. Chodzi o zapisanie całego e-maila, nie o uruchomienie pliku przysłanego przez podejrzanego nadawcę.

Jeśli nie możesz zapisać wiadomości w takim formacie, skorzystaj z przekazania dalej na adres CERT. Zachowaj oryginał w skrzynce na wypadek potrzeby uzupełnienia informacji.

Jak zgłosić stronę wyłudzającą dane?

Wejdź do formularza CERT niezależnie od podejrzanej wiadomości. Jako osoba prywatna wybierz ścieżkę „Osoba fizyczna / inne podmioty”, a następnie kategorię „Złośliwa domena”.

Przekaż pełny adres prowadzący do podejrzanej treści. Sama nazwa domeny może nie wystarczyć, jeżeli fałszywy formularz znajduje się na jednej z podstron. Nie skracaj więc adresu do początku zakończonego na przykład na „.pl”.

Opisz, skąd pochodzi link i na czym polega podejrzenie wyłudzenia. Jeżeli znasz tylko treść wiadomości, opisz właśnie ją — nie dopowiadaj, co znajduje się po otwarciu odnośnika. Zgłoszenie strony może dotyczyć również linku zauważonego w reklamie lub komunikatorze; nie musi zaczynać się od SMS-a.

Jeśli sprawa dotyczy fałszywego sklepu lub szerszego przebiegu oszustwa, w serwisie jest też osobna kategoria oszustwa. Wybór ścieżki powinien odpowiadać temu, co faktycznie zgłaszasz.

Czy trzeba podawać dane kontaktowe i co zachować po wysłaniu?

Formularze umożliwiają przekazanie informacji bez oczekiwania kontaktu zwrotnego. W takim zgłoszeniu nie trzeba podawać danych kontaktowych. Podanie adresu e-mail pozwala jednak CERT poprosić o szczegóły potrzebne do analizy.

Brak danych kontaktowych w polach formularza nie usuwa danych zawartych w przesyłanym e-mailu. Oryginalna wiadomość może zawierać między innymi adres odbiorcy, dlatego tej opcji nie należy rozumieć jako automatycznego usunięcia informacji z załączników.

Przy dołączaniu pliku wykonaj przewidzianą przez formularz weryfikację i przeczytaj wymagane zgody. Po wysłaniu formularza zapisz indywidualny numer zgłoszenia. Podawaj go przy późniejszym kontakcie dotyczącym tej samej sprawy. Jeżeli wysyłka kończy się błędem, nie traktuj samego wypełnienia pól jako potwierdzenia przyjęcia.

Ile kosztuje zgłoszenie i kiedy działać?

Przesłanie SMS-a na 8080 jest bezpłatne w Polsce. Przy wysyłaniu poza granicami kraju koszt zależy od taryfy operatora. Gov.pl podaje również limit: z jednego numeru można zgłosić maksymalnie 3 wiadomości w ciągu 4 godzin.

Przekaż podejrzenie możliwie szybko. CERT wyjaśnia, że przestępcy często krótko używają danej strony, a następnie przenoszą się pod nowy adres. Wczesne zgłoszenie pomaga rozpoznać taką kampanię.

Nie odkładaj kontaktu z bankiem ani zabezpieczenia konta do czasu odpowiedzi CERT. Jeżeli zagrożone są pieniądze lub dostęp do konta, te działania wymagają osobnej reakcji.

Co CERT może zrobić z otrzymaną informacją?

Zgłoszenia pomagają rozpoznawać zagrożenia i przygotowywać ostrzeżenia. Domeny spełniające kryteria mogą trafić na Listę Ostrzeżeń CERT Polska. Z tej listy korzystają między innymi operatorzy telekomunikacyjni do blokowania dostępu do niebezpiecznych stron.

Samo wysłanie adresu nie oznacza natychmiastowej blokady. Z kolei brak domeny na liście nie potwierdza, że strona jest bezpieczna — lista nie daje gwarancji kompletności. Nie podawaj danych na podejrzanej stronie w oczekiwaniu na wynik zgłoszenia.

CERT analizuje zagrożenia techniczne. Zgłoszenie do CERT nie zastępuje zawiadomienia o przestępstwie i nie jest procedurą odzyskiwania pieniędzy.

Kiedy potrzebny jest również bank lub Policja?

Jeśli doszło do podania danych karty lub logowania do bankowości, pilnie skontaktuj się ze swoim bankiem przez znany, niezależny kanał. Zgłoś, jakie dane ujawniono, i poproś o zabezpieczenie karty lub dostępu do bankowości. Nie czekaj, aż pojawi się nieznana transakcja.

Przy ujawnieniu hasła do poczty lub innego serwisu zmień je również wszędzie tam, gdzie używano tego samego hasła. To czynność odrębna od przekazania wiadomości analitykom.

Gdy istnieje uzasadnione podejrzenie przestępstwa, złóż osobne zawiadomienie. Możesz je złożyć w każdej jednostce Policji. Przygotuj niezmienioną korespondencję, adres strony, informacje o ujawnionych danych, a jeśli doszło do płatności — także jej potwierdzenie i dane odbiorcy. Opisz rzeczywisty przebieg zdarzenia oraz ewentualne straty. Zachowany wcześniej oryginał wiadomości pomoże przedstawić sprawę bez odtwarzania jej z pamięci.