Karta Dużej Rodziny po powrocie do Polski: kto może otrzymać kartę i jak złożyć wniosek

Po powrocie do Polski możesz wystąpić o ogólnopolską Kartę Dużej Rodziny (KDR) w gminie właściwej dla miejsca zamieszkania lub elektronicznie przez portal Emp@tia Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Dochód rodziny nie jest kryterium przyznania karty. Trzeba jednak rozróżnić uprawnienia rodziców i dzieci: ich warunki nie są identyczne.

Poradnik dotyczy przede wszystkim rodziny polskich obywateli mieszkającej już w Polsce. Każdy członek rodziny, który ma dostać kartę, musi mieszkać w Polsce. Jeżeli któryś członek rodziny jest cudzoziemcem, urząd sprawdzi również podstawę jego pobytu (np. zezwolenie na pobyt stały) i odrębne warunki uprawnienia określone w art. 5 ustawy o Karcie Dużej Rodziny.

Czy cała rodzina spełnia warunki

Rodzina wielodzietna to według art. 4 ustawy rodzina, w której rodzic (rodzice) lub małżonek rodzica mają lub mieli na utrzymaniu łącznie co najmniej troje dzieci bez względu na ich wiek. Członkami takiej rodziny są:

• rodzic albo rodzice, a także rodzice zastępczy i osoby prowadzące rodzinny dom dziecka;
• małżonek rodzica, czyli macocha lub ojczym;
• dzieci, w tym dzieci w rodzinnej pieczy zastępczej.

Rodzic może mieć prawo do KDR także wtedy, gdy miał na utrzymaniu co najmniej troje dzieci, które obecnie są dorosłe. Sam fakt, że najstarsze dziecko zakończyło naukę, nie przekreśla więc automatycznie prawa rodzica. Jeśli rodzina nie ma już na utrzymaniu co najmniej trojga dzieci, kartę otrzymują tylko rodzice lub małżonek rodzica.

Karta nie przysługuje rodzicowi, którego sąd pozbawił władzy rodzicielskiej albo ograniczył ją przez umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej — chyba że nie dotyczy to co najmniej trojga dzieci (art. 4 ust. 3 ustawy). Nie przysługuje też rodzicowi zastępczemu ani osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, jeśli sąd odebrał im dzieci z powodu niewłaściwego sprawowania pieczy zastępczej (art. 4 ust. 4).

Dla kart dzieci znaczenie ma to, czy w chwili składania wniosku co najmniej troje dzieci spełnia odpowiednie warunki. Zasadnicze grupy to:

• dzieci do ukończenia 18 lat;
• uczące się dzieci do ukończenia 25 lat (do 30 września po zakończeniu roku szkolnego albo roku, w którym planowane jest ukończenie studiów);
• dzieci z odpowiednim orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności, bez limitu wieku.

Sprawdź sytuację każdego dziecka osobno. KDR nie jest jedną wspólną kartą przekazywaną między członkami rodziny.

Przygotuj dane i dokumenty

Zbierz numery PESEL, dane tożsamości oraz informacje o pokrewieństwie. Osoba bez numeru PESEL przedstawia dowód osobisty lub paszport; małżonek rodzica bez PESEL — także akt małżeństwa, a dziecko poniżej 18 lat — akt urodzenia albo dokument tożsamości. Przy dzieciach w rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka potrzebne jest postanowienie o umieszczeniu. Dla pełnoletniego ucznia lub studenta przygotuj wymagane oświadczenie o planowanym terminie zakończenia nauki. W odpowiednich przypadkach dołącz dane orzeczenia o niepełnosprawności.

Ojciec i matka składają oświadczenie, że mieli lub mają na utrzymaniu łącznie co najmniej troje dzieci i nie są ani nie byli pozbawieni władzy rodzicielskiej ani ograniczeni w niej przez umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej w stosunku do co najmniej trojga dzieci. Oświadczenia składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia (art. 10 ust. 4 i 6 ustawy). Posługuj się aktualnym formularzem; nie zastępuj jego oświadczeń własnym ogólnym opisem rodziny.

Złóż i sprawdź wniosek

1. Ustal na stronie gminy, czy sprawę prowadzi urząd, OPS (ośrodek pomocy społecznej) czy inna wskazana jednostka. Wniosek przez Emp@tię złożysz po zalogowaniu, np. profilem zaufanym; trafi on do gminy właściwej dla miejsca zamieszkania.
2. Wypełnij wniosek o pierwsze przyznanie KDR, wskazując właściwe osoby.
3. Uzupełnij osobne części formularza dotyczące poszczególnych członków rodziny.
4. Wskaż potrzebną formę karty i sposób kontaktu.
5. Zachowaj potwierdzenie złożenia. Jeśli urząd poprosi o dodatkowe dokumenty lub wyjaśnienia, dostarcz je w wyznaczonym terminie.

Wniosek w imieniu rodziny może złożyć pełnoletni członek rodziny, który oświadczy, że jest umocowany do złożenia wniosku i odebrania kart w imieniu wskazanych osób (art. 10 ust. 3 ustawy). Wniosek składa się w gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania członka rodziny (art. 10 ust. 2): jeśli ktoś z rodziny mieszka w innej gminie, złóż wniosek także w gminie, w której ta osoba mieszka.

Pierwsze przyznanie karty jest bezpłatne. Duplikat albo późniejsze zamówienie dodatkowej formy karty mogą podlegać odrębnym opłatom, dlatego nie wybieraj tych pól przy pierwszym wniosku bez potrzeby.

Korzystanie po przyznaniu

Po pozytywnym rozpatrzeniu wniosku dostaniesz powiadomienie SMS, a kartę tradycyjną odbierzesz w urzędzie miasta lub gminy. Elektroniczną kartę można prezentować w mObywatelu; można też zrezygnować z karty tradycyjnej i korzystać tylko z elektronicznej. Ogólnopolska KDR jest odrębna od lokalnych kart rodzinnych. Przed zakupem sprawdź, czy konkretny usługodawca uczestniczy w programie i na co daje zniżkę.