Paszport dziecka bez zgody drugiego rodzica: jak przygotować sprawę

Jeśli drugi rodzic ma prawo współdecydować o wydaniu paszportu dziecka, jego pobyt za granicą nie zwalnia z uzyskania zgody. Przy rzeczywistym sporze albo niemożności uzyskania zgody możesz wystąpić o orzeczenie sądu rodzinnego zastępujące zgodę na wydanie dokumentu. Najpierw sprawdź, czy posiadane orzeczenia już pozwalają ci działać samodzielnie.

Czy zgoda drugiego rodzica jest konieczna?

Przeczytaj dokładnie rozstrzygnięcie o władzy rodzicielskiej. Zgody nie wymaga się od rodzica pozbawionego władzy rodzicielskiej ani wtedy, gdy została ona zawieszona lub ograniczona w zakresie wyrażania zgody na dokument paszportowy. Samo ustalenie, że dziecko mieszka przy tobie, nie oznacza takiego ograniczenia.

Do urzędu zabierz dokument określający zakres uprawnień. Jeśli wydał go sąd zagraniczny, przed wizytą zapytaj organ paszportowy, jakie dokumenty, tłumaczenie lub zaświadczenie są potrzebne do uwzględnienia tego rozstrzygnięcia. Nie opisuj zakresu władzy wyłącznie na podstawie potocznego określenia „mam opiekę nad dzieckiem”.

Czy rodzic za granicą musi przyjechać do Polski?

Nie. Jeżeli nie odmawia zgody, lecz nie może przyjechać, może skorzystać z usługi Wyraź zgodę na wydanie paszportu. Formularz podpisuje się podpisem zaufanym, osobistym lub kwalifikowanym. Zgodę można też wyrazić w organie paszportowym, w tym przed polskim konsulem.

Formularz zgody wysyłany pocztą musi mieć podpis poświadczony notarialnie. Przed wyborem papierowej zgody uzgodnij wymagania dotyczące potwierdzenia podpisu i przekazania oryginału. Zwykły skan podpisanej kartki nie jest równoważny prawidłowo złożonej zgodzie.

Zgodę można przekazać przed albo po złożeniu wniosku paszportowego. Samo wysłanie wniosku nie rozwiązuje jednak sporu: organ nie wyda dokumentu bez wymaganej zgody lub podstawy, która ją zastępuje.

Do którego sądu złożyć wniosek?

W polskim postępowaniu właściwy jest sąd rejonowy, wydział rodzinny i nieletnich, według miejsca zamieszkania dziecka, a gdy nie ma takiego miejsca — według miejsca pobytu.

Po niedawnej przeprowadzce z zagranicy najpierw trzeba także ustalić, którego państwa sąd jest właściwy. W sprawach transgranicznych znaczenie ma zwykły pobyt dziecka oraz wcześniejsze postępowania i orzeczenia. Sam polski paszport dziecka lub adres drugiego rodzica nie rozstrzygają tej kwestii. Jeśli przeprowadzka jest sporna albo sprawa rodzinna już toczy się za granicą, skonsultuj właściwość sądu przed złożeniem polskiego wniosku.

Co zawrzeć we wniosku?

Możesz wykorzystać urzędową kartę usługi i wzór wniosku Ministerstwa Sprawiedliwości. W żądaniu wskaż jednoznacznie, że chodzi o zastąpienie zgody drugiego rodzica na wydanie dziecku paszportu.

Wpisz dane swoje, dziecka i drugiego rodzica jako uczestnika postępowania. Podaj jego aktualny adres zagraniczny, jeżeli jest znany. Opisz, po co dziecko potrzebuje dokumentu, jakie stanowisko zajmuje drugi rodzic oraz próby uzyskania zgody. Jeżeli adresu nie znasz, przedstaw prawdziwe informacje o dotychczasowym kontakcie.

Dołącz:

• odpis aktu urodzenia dziecka;
• posiadane orzeczenia dotyczące władzy rodzicielskiej;
• dowody potwierdzające opisane okoliczności, np. korespondencję o zgodzie;
• potwierdzenie opłaty oraz odpis wniosku z załącznikami dla uczestnika.

Podpisz wniosek i złóż go w biurze podawczym albo wyślij do sądu. Opłata stała wynosi 100 zł. Przy trudnej sytuacji materialnej możesz wystąpić o zwolnienie z kosztów w całości lub części. Sąd może zażądać dodatkowych dokumentów; czas postępowania zależy m.in. od doręczeń i okoliczności sporu.

Co zrobić po uzyskaniu orzeczenia?

Uzyskaj dokument sądowy w postaci wymaganej przez organ paszportowy, z potwierdzeniem prawomocności. Następnie przygotuj wniosek o paszport, zdjęcie dziecka, dokumenty tożsamości, opłatę paszportową i orzeczenie zastępujące zgodę. Dziecko, które ukończyło 5 lat, musi być obecne przy składaniu wniosku zarówno w punkcie paszportowym w Polsce, jak i w konsulacie; młodsze dziecko nie musi. Przy wniosku złożonym online dziecko, które ma powyżej 5 lat, musi być obecne przy odbiorze paszportu. Sprawdź właściwy wariant w usłudze Uzyskaj paszport dla dziecka.

Orzeczenie zastępujące zgodę jest podstawą wydania jednego dokumentu paszportowego. Nie zakładaj, że będzie wystarczało przy każdej późniejszej wymianie.

Czy paszport oznacza zgodę na przeprowadzkę lub podróż?

Wydanie dokumentu i rozstrzygnięcie o konkretnym wyjeździe są odrębnymi sprawami. Jeśli spór dotyczy także podróży lub zmiany miejsca zamieszkania dziecka, potrzebujesz osobnego porozumienia albo odpowiedniego rozstrzygnięcia. Otrzymany paszport sam nie zmienia zasad wykonywania władzy rodzicielskiej.